Religieuze Ervaringen

Forum

Onderwerpen

Berichten

Laatste Bericht

Wat heeft u ervaren?
Hier kunt u uw ervaringen kwijt. Ervaringen die rationeel niet goed uit te leggen zijn, maar wel diepe indruk hebben gemaakt of misschien zelfs levensveranderend zijn geweest. Het gaat dus om buitenredelijke ervaringen. Voor rationele uitleg of verklaringen van het gebeurde is een andere plek op dit forum beschikbaar. Op deze plek dus alleen de ervaringen zelf. We zijn heel benieuwd!

Geen berichten

Theorie
Hoewel het op dit forum over buitenredelijke ervaringen gaat, dus buiten het verstand om, wordt hier de ruimte gegeven voor theoretische beschouwingen. Geen theologische tractaten hier maar dappere pogingen om tot een redelijke verantwoording te komen van de ervaring kunt u hier kwijt.

Za Okt 06, 2007 11:44 pm
Eliëzer

Literatuur
De bekendste standaardwerken over ons onderzoeksgebied zijn: William James, 'Vormen van religieuze ervaring' en 'Het heilige' van Rudolf Otto. Tjeu van den Berk schreef 'Het numineuze'. Op deze plaats is ruimte voor beschouwingen over boeken over de religieuze ervaring.

Geen berichten

Citaten
Ruimte voor uitspraken van anderen. Uiteraard met volledige bronvermelding.

Vr Feb 01, 2008 8:20 pm
Eliëzer

Boektitels

Mircea Eliade
'Het heilige en het dagelijks leven'

Ma Sep 24, 2007 9:25 pm
Eliëzer

Tjeu van den Berk
'Het numineuze"

Ma Sep 24, 2007 9:50 pm
Eliëzer

William James
Vormen van religieuze ervaring / De wil om te geloven / Vertrouwen en het recht om te geloven

Vr Okt 05, 2007 8:03 pm
Eliëzer

Rudolf Otto
Het heilige / De genadereligie van India en het christendom

Vr Okt 05, 2007 11:22 pm
Eliëzer

Over Rudolf Otto en het heilige
Een wijze uit het westen; beschouwingen over Rudolf Otto en het heilige

Geen berichten

Rufus Jones & Daniël Mok
Quakers, triomf en tragiek van het geweten / Beeld van een humanitaire religie

Geen berichten

Abraham Joshua Heschel
God zoekt de mens; een filosofie van het jodendom / De sabbat & andere essays

Za Okt 06, 2007 12:08 am
Eliëzer

Allerhande

Prietpraat
Hier kun je van alles kwijt. We letten hier niet zo formeel op. Laat je dus gerust ongegeneerd gaan. Wel binnen de grenzen van het betamelijke, natuurlijk!

Wo Okt 03, 2007 11:07 pm
Eliëzer

Het heilige
Het heilige, al of niet in de geest van Rudolf Otto, Mircea Eliade of Abraham Joshua Heschel.

Geen berichten

Rabbijn Awraham Soetendorp over het heilige.
Rabbijn Awraham Soetendorp. / “Het heilige is niet teloor gegaan, het is alom aanwezig. Het begint al bij het krieken van de dag, wanneer je je behoefte doet, dan zegt de jood een zegenspreuk over de stoelgang.” In het begin is de paradox, de schijnbare tegenstelling tussen licht en duisternis, tussen het heilige en het profane. In de mystieke uitleg over het eerste licht, dat voorafging aan de schepping van de zon, de maan en de sterren, wordt de paradox van de schepper geplaatst. God wilde de mens scheppen met vrije wil, en moest zich daarom terugtrekken uit de ruimte, al was het maar gedurende de kleinste tijdseenheid, opdat Adam en Chawa zich zelfstandig konden ontplooien. Hij borg dit eerste scheppingslicht in kruiken, God ademde in. Maar de wereld kon zonder God niet blijven bestaan, de helse duisternis sloeg verwoestend toe. God ademde onmiddellijk weer uit; de wereld was gered, maar de kruiken waren gebroken, en vele stralen waren verloren gegaan. Hoe kan de 'tikoen olam', de vervolmaking van de wereld worden bewerkstelligd? Door het doen van goede daden, door in de duistere spelonken van het menselijke tekort, de liefde te bedrijven, door mens te zijn op de meest onmenselijke plekken, worden stralen hervonden en teruggebracht bij hun bron. Het heilige is niet teloor gegaan, het is alom aanwezig. Het begint al bij het krieken van de dag, wanneer je je behoefte doet, dan zegt de jood een zegenspreuk over de stoelgang, 'geprezen U Eeuwige onze God, Koning van de wereld, die de mens met wijsheid gevormd heeft en in hem geschapen heeft velerlei openingen en velerlei holle organen. Voor U, die in Uw volk majesteit zetelt, is het duidelijk bekend dat mocht één ervan openspringen of verstopt raken, het onmogelijk is te bestaan en stand te houden voor U. Geprezen U Eeuwige die een ieder kan genezen en wonderlijke dingen doet'. Het lichaam zonder de geest is een lijk, de geest zonder het lichaam is een spook. Het wezen van het bestaan in de opvatting van het jodendom is gelegen in het dialectische patroon, de polariteit van ideeën en gebeurtenissen, de goede daad en de overtreding, liefde en vrees, de tendentie tot het doen van het goede en het doen van het niet goede, tijd en eeuwigheid, het heilige en het niet heilige. In de woorden van Abraham Joshua Heschel, 'God verstopt zich in de wereld. Onze taak is het om het goddelijke te voorschijn te laten komen vanuit onze daden'. Wanneer Antoine Bodar schrijft, - 'Het heilige is meer dan het zedelijk goede, het is de gewaarwording van de overweldigende God, die dwingend wenkt in Zijn totaliteit binnen te treden in eindeloze afhankelijkheid en in grenzeloze aanhankelijkheid jegens Hem. De mens verdwijnt.' - versmalt hij de betekenis van het heilige, tot een eendimensionale gewaarwording, ontdaan van zijn spankracht, zijn polariteit. Kernwoorden in de Tenach herbergen de schijnbare tegenstelling in zich die geen vertaling recht kan doen. Zo wordt met het woord 'olam' zowel onmetelijke ruimte als eeuwigdurende tijd aangeduid; en dient in het avondgebed 'ahawat olam' zowel door onmetelijke grote liefde als door eeuwigdurende trouw te worden vertaald. 'Kadosj', dat veel te gemakkelijk met heilig wordt weergegeven, drukt een tweeledigheid uit; het is tegelijkertijd het zich volledig afsluiten van, apart gesteld zijn, en het uitstralen naar, het bijdragen aan. De 'chanoeka'-luchter wordt eerst aangestoken in het binnenste van de huiskamer, met het zeggen van de intieme zegenspreuken, om vervolgens geplaatst te worden voor het raam, om naar buiten te schijnen. De ramen in de tempel waren klein naar binnen en groot naar buiten, opdat het licht zou uitstralen naar buiten toe. “Er zijn twee ervaringen van de menselijke ziel, waarbinnen de bedoeling van zijn leven voor de mens een vitale betekenis krijgt: de ervaring van het mysterie en de ervaring van de opdracht; of zoals we het ook kunnen zeggen, de wetenschap van wat realiteit is en de wetenschap van wat nog gerealiseerd moet worden”. Zo begint rabbijn dr. Leo Baeck zijn baanbrekend essay Gebot und Geheimnis. “Deze tweeledige ervaring kan ook zo aangegeven worden: het bewustzijn dat wij geschapen zijn tegenover het bewustzijn dat we geacht worden te scheppen. (...) Het is het vermogen van de ziel om het onzienlijke te vatten in het zienlijke, het eeuwige in het tijdelijke (...) En wat bijzonder in het jodendom is, is dat deze tweeledige ervaringen tot één geworden zijn, en ervaren worden als één, in een volmaakte eenheid. En zo wordt de ziel zich bewust van zijn eigen eenheid en totaliteit (...) Jodendom kent niet het conflict tussen het transcendente en het immanente”. Het is deze wereld die wijst naar een wereld voorbij deze wereld, en het is de aanwezigheid van deze transcendente wereld die je ontmoet in deze wereld. Een chassidische uitspraak herinnert ons eraan dat ieder mens met twee zinnen op zak moet lopen. De ene zegt: 'Je bent slechts stof en as', de ander zegt 'voor jou mens is de hele wereld geschapen'. En het is zo dat tijdens de ethische daad de mens komt tot de reflectie over het heilige, en de reflectie over het heilige de mens ertoe brengt te komen tot de ethische daadstelling. De door Bodar geciteerde zin 'heilig zullen jullie zijn want heilig ben Ik'. (Leviticus 11:45), sterker geprononceerd in Lev. 19, 'spreek tot de gemeenschap van de kinderen van Israël en zeg tot hen, heilig zullen jullie zijn, want heilig ben Ik, de Altijdaanwezige jullie God', wordt in de Talmoed ook in ethische zin geduid. Het vers dient aldus gelezen te worden: 'Volgt de hoedanigheden van de Heilige, geloofd zij Hij. Zoals hij de naakten kleedt zul jij de naakten kleden (...) Zoals de Heilige, geloofd zij Hij de zieken bezoekt zul jij ook de zieken bezoeken. Zoals de Heilige, geloofd zij Hij de doden begraaft, zul jij ook de doden gegraven (.....) Zoals de Heilige, geloofd zij Hij de rouwenden troost, zul jij ook de rouwenden troosten (Babylonische Talmoed, Sota 14A). Het overkwam een man die waterputten groef voor de hele gemeenschap. Zijn dochter was onderweg. Zij probeerde een rivier over te steken en verdronk. Het bericht bereikte rabbi Pinchas. Hij antwoordde de boodschappers: “Dit is onmogelijk. Omdat hij de wil van de Heilige, geloofd zij Hij tot uitvoering heeft gebracht door het verlenen van water, mag zijn dochter niet door de Heilige, geloofd zij Hij, ter dood worden gebracht door middel van water .....” Nauwelijks had rabbi Pinchas, de zoon van Jair deze woorden uitgesproken, of een engel daalde neer en bracht de dochter weer boven (Midrasj Dewariem Rabba 3,3). God moet zich spiegelen aan het beeld van de rechtvaardige waterputter. En vanuit de tuimelende afgrond van de Sjoa, die steeds dieper wordt naarmate de afstand in tijd groter wordt, klinkt de schrille dialoog waarin God en de mens elkaar aanspreken op hun verantwoordelijkheid. 'Ajeka', 'waar ben je mens', 'waar ben je God'. De mens is op zoek naar God, die op zoek is naar de mens. In de woorden van de grote dichter van het Iberisch schiereiland, Jehoeda Halevi (1075-1141): O God, waar kan ik Jou vinden. Jouw plaats, hoog verheven in het verborgene. En waar kan ik Jou niet vinden, Jouw majesteit vult heel de aarde.... Ik heb Je nabijheid gezocht, met heel mijn hart om Jou geroepen. En terwijl ik Jou tegemoet trad, vond ik Jou op weg naar mij. De mens is gerechtigd God te bevragen, zolang hij het onderscheid weet te maken tussen heiligheid en afgodendienst. Want dat is de paradox der paradoxen: heiligheid is aanwezig in de ethische daad; heiligheid mag niet ontleend worden aan welk onderdeel ook van de stoffelijke wereld. Waarom brak Mosje de stenen tafelen? Toen hij met de twee stenen tafelen de onaanzienlijke berg Sinaï afdaalde, (God openbaarde zich op de minste der bergen, in de lege woestijn, opdat geen land kan zeggen, in mij heeft God zich geopenbaard) en hij het volk uitzinnig zag dansen rondom het gouden kalf, wist hij dat hij in een ommezwaai in staat zou zijn om het gouden afgietsel te verbrijzelen, het te laten smelten, het met water te vermengen, en de horde te laten drinken, maar Mosje besefte ook dat zij vervolgens zouden gaan dansen rondom de twee stenen tafelen; om voor eens en voor altijd te laten zien dat niets, zelfs niet de stenen, aangeraakt door Gods hand, in zichzelf heiligheid bevatten, brak hij de stenen. Heilig was alleen God en die heiligheid moest worden nagestreefd in het doen wat goed en rechtvaardig is. Tsedek, Tsedek tirdof, rechtvaardigheid zul je nastreven met rechtvaardige middelen. En omdat het joodse volk daarvan doordrongen was, wist het de verwoesting van de eerste en de tweede tempel te overleven, en het verlies van het land. Makom, een van de nieuwe namen die God verkreeg, betekent God is de volheid waarin alle ruimten zijn, geen plaats kan God bevatten. In die zin bestaan er geen heilige grond, geen heilige plaatsen. 'Het is niet de plaats die eer geeft aan de mens maar het is de mens die eer geeft aan de plaats'. (Taaniet 21 B) “Heiligheid wordt gerealiseerd in het volgen van de opdrachten van God en kan niet worden toegeschreven aan degeen die de opdracht vervult noch aan het onderwerp van deze heilige handeling”, schrijft de lastpost, profeet van onze dagen, Yesjajahoe Leibowitz. Door stukken grond af te staan voor vrede en het zich losmaken van de heerschappij over palestijnen verricht Israël een heilige daad aan het land. Terwille van het redden van mensenlevens moeten plekken waarmee dit volk Israël zich diep verbonden voelt, maar die in zichzelf niet heilig zijn, worden opgegeven. Aldus de vroegere sefardische opperrabbijn van Israël Owadja Yoseef. Waar het om gaat bij het vervolg van vredesonderhandelingen is veiligheid, niet heiligheid. En in dit hartverscheurend proces, dat voeren zal naar vredig nabuurschap worden de contouren zichtbaar van wat in het moderne Israël in de gebeden wordt genoemd 'het aarzelend ontluiken van de messiaanse verwachting'. Leven met de paradox is leven in intense spanning naar de messiaanse tijd van vrede en gerechtigheid toe. Met elke daad die wij doen of die wij nalaten, bespoedigen of vertragen wij de komst van de masjiach. Met het loslaten van de paradox, verliest dit verlangen zijn spankracht. En dit is naar mijn gevoel gebeurd met het christelijk verlangen naar de wederkomst. Als joden en christenen behoeven wij niet langer nutteloos te twisten over de vraag of de masjiach uit het geslacht van David zal blijken te zijn of het gelaat van de wedergeboren Jezus van Nazareth zal dragen: wij zullen het bij het aanbreken van de Messiaanse tijd - en die is zeer nabij - wel gewaar worden. Wat van levensbelang is voor het behoud van de schepping met het menselijk gelaat, waar geen kind onder de vijf jaar meer zal sterven aan de gevolgen van oorlog, honger of vermijdbare ziekten, is dat bij de christenen deze spankracht weer terugkomt. En het is in de ware ontmoeting tussen jodendom en christendom dat de vonk over kan springen, zodat liefde en waarheid elkaar zullen ontmoeten en rechtvaardigheid en vrede elkaar zullen kussen. Wanneer professor Kuitert het bereiken van de rechtvaardige wereld plaatst aan de voor menselijk handelen onbereikbare Overkant, geeft hij de gemoedstoestand van christenen weer die dag en nacht goede daden mogen doen maar weten dat de voleinding buiten hun kunnen is. De wereld bezien met joodse ogen is de tweeledigheid gewaar worden, een aarde die kreunt onder de last van meer dan honderd burgeroorlogen, gewelddadigheid, honger en ziekte maar tegelijkertijd ruim vijf miljard mensen die de technische en morele vaardigheden hebben om diezelfde wereld tot een paradijs te maken. De wereld beleeft de barensweeën van de messiaanse tijd. Heiligheid is alomtegenwoordig. In het bevrijdingsjaar dat juist achter ons ligt, heb ik met duizenden middelbare scholieren over de mogelijkheden tot het doen van rechtvaardige, heilige handelingen gesproken. De respons was overweldigend, het diepe verlangen naar spiritualiteit was tastbaar aanwezig. Dit is geen verloren generatie, een nieuwe burgerzin krijgt gestalte in de scholen van Europa - drie en een kwart miljoen Nederlanders is lid van één van de organisaties die zich inzetten voor het milieu. Het is deze spirituele honger die gevoed moet worden met oude en nieuwe verhalen van mededogen. Het waren weinigen, maar God zij dank, zij waren er, die hun leven op het spel zetten voor joden die door de nazi-ideologie, de donkerste afgodendienst, ter dood waren veroordeeld. Het zijn maar weinige Hutu's die Tutsi's een schuilplaats boden en Tutsi's aan Hutu's, maar God zij dank, zij zijn er. Een oud verhaal. Een man wordt in zijn droom door God een blik in de hel gegund. Hij ziet een tafel waarop dampend voedsel staat. Door de armen van de aanzittenden is een ijzeren haak geslagen. Zij kunnen het voedel wel raken maar niet naar de mond brengen. Zo hongeren zij eeuwig. Wanneer de man het paradijs ziet, schrikt hij nog erger. Dezelfde tafel, hetzelfde voedsel, dezelfde ijzeren haak door de armen geslagen. O God, er is geen verschil! Wanneer hij echter langer wacht ziet hij hoe de mensen in het paradijs het voedsel oppakken en gestrekt geven aan hun buurman. Het verschil tussen hel en paradijs, tussen de wanhoop en het heilige, ligt niet buiten jezelf maar in jezelf, in de macht of onmacht om een ander te helpen en door een ander geholpen te worden. Vijfhonderd miljard dollar wordt per jaar gespaard aan wapenuitgaven sinds het einde van de koude oorlog, driehonderd miljard dollar per jaar is voldoende om de honger volledig terug te dringen. Twee jaar geleden hielden wij, politici en spirituele leidsmannen en vrouwen, in een ashram in New Delhi, beraad, over hoe meditatie en gebed dadenkracht kon stimuleren. Op veel plaatsen in de wereld wordt gezocht naar de tweeledigheid, de verbinding van actie en meditatie. Spirituele tradities dienen zich niet terug te trekken in de wereld, maar juist deel te nemen aan grondig zelfonderzoek en het afwerpen van vooroordelen en zendingsdrang, aan het proces van vervolmaking. Zou de zwakte van de Verenigde Naties niet ook hierin gelegen zijn, dat het spirituele buiten de vergaderzalen wordt gelaten? Antoine Bodar eindigt zijn artikel met de vraag: 'Behoort niet het lijden tot het wezen van de mens? Het wekt medelijden, ook eerbied en vrees...' En als voorbeeld haalt hij Job aan, die ondanks erge klachten en verwijten van de drie vrienden, zich overgeeft aan God. 'De allerhoogste, de Ene, de enige Heilige, van wie al het heilige uitgaat?' Volgens de uitleg van rabbijn Joseph Dov Soloveitchek ligt de sleutel tot de ommekeer van Job niet in zijn overgave maar juist in zijn ontdekking dat het gaat om de actieve zorg voor de medemens. In de vaak onopgemerkte kernzin in het laatste hoofdstuk wordt dit nieuw verworven inzicht weergegeven. 'En God keerde de ballingschap van Job, nadat hij was gaan bidden voor zijn naaste' (Job 42:10). Zelfs de rechtvaardige Job had te lang geleefd in de beperkte cirkel van zijn eigen ervaring. Hij had, als zijn voorganger Awraham, alle recht van de wereld om strijd te leveren met God. 'Zal de rechter van heel de wereld dan geen recht doen?' In de hitte van de strijd echter, was zijn blik op de ander verduisterd geraakt. God had hem wakker geschud met kosmische vergezichten zodat hij, het gelaat van de ander in al zijn volledigheid weer zag. In de woorden van Emmanuel Levinas - zijn gedachtenis zij tot zegen -: “De persoonlijke verantwoordelijkheid die de ene mens tegenover de ander heeft is zodanig dat God ze niet kan afschaffen.” Laten wij joden en christenen te zamen, maar wij niet alleen, aan het heilige werk gaan; de scheppingsstralen ontdekken in het aangezicht van de ander, en daarmee de aarde redden. Vanuit het besef dat God en de wereld geen tegenpolen zijn, zoals Abraham Joshua Heschel ons voorleert: “Ons wordt niet gezegd te kiezen voor God of de wereld, noch deze wereld of de wereld die komt. Ons wordt aangezegd te accepteren, de een en het andere, God en de wereld. Het is aan ons om een deel te verwerven in de wereld die komt en tegelijkertijd God te laten delen in deze wereld”. Copyright: Trouw

Za Okt 06, 2007 11:37 pm
Eliëzer

Links

Uitgeverij Abraxas
Websites van Uitgeverij Abraxas / Fenomenologische Bibliotheek / Fenomenologische Klassieken / Abraxas|Pedagogiek

Vr Okt 05, 2007 8:19 pm
Eliëzer

Numineuze ervaringen

Theodor Parker, Ten sermons of Religion
Theodor Parker, Ten sermons of Religion Theodor Parker, Ten sermons of Religion, Boston 1853, bladzij 142 e.v. verhaalt van spontane jeugdervaringen die nauw verwant zijn aan die van Ruskin. Vooral zijn bewering over de verhoogde numineuze aanleg bij kinderen, en die meteen het numineuze gebied afbakent en al vooruitloopt op de termen die wij menen daarvoor te kunnen vormen: ‘Het religieuze gevoel (werkzaamheid) begint vroeg bij kinderen. Maar net zoals bij alle bezigheden is ze aanvankelijk onbewust. Onbewuste capaciteiten herinneren we ons niet. We herinneren ons alleen wat we bewust met ons volle verstand ervaren hebben. We kunnen ons hoogstens vaag herinneren wat al vaag en duister of sluimerend in ons aanwezig is, terwijl de uitwerking (in ons gemoeds- en wilsleven) voor ons verdere vergankelijke leven blijvend kan zijn. Je kunt zien dat baby’s instinctmatig en onwillekeurig mondbewegingen maken, zoekend naar hun natuurlijke borstvoeding. Zo tast in onze kinderjaren het gevoel al zoekend naar de oneindige God. En bij kunstmatige voeding wordt het kind vaak genoeg alleen maar tevredengesteld met een aftreksel van de godheid die de mond vult en dus uithongering voorkomt. Worden sommigen niet herinnerd aan een tijd, waarin er een vermoeden was - het was meer een gevoel dan een gedachte - van een vaag, duister geheimvol iets, een oergrond boven alles verheven, om alles en in alles, dat niet begrepen kan worden maar je toch zeker niet kon zijn ontgaan?. Je lijkt er een deel van te zijn, of het van jou. Je was verwonderd, dat je het niet met je ogen kon zien, of kon beluisteren met je oren, of met je handen kon aanraken terwijl je het wel kon voelen en waarnaar je streefde met zo’n wonderlijke onduidelijkheid. Soms kon je het niet anders dan liefhebben, soms boezemde het vrees in. Je mag het geen naam geven. Wanneer je dat zou willen, dan zou geen enkel woord als naam voldoen voor zoiets afwisselends. Je verbindt het met alles wat vreemd en buitengewoon is. Soms zou het hoogt beminnelijk zijn, dan weer bijna lelijk door zijn onbestemdheid en vormloosheid. Kom je in een nieuwe plaats terecht, dan zou het er eerst niet zijn. Maar al snel zou het er weer zijn, als een permanente reisgenoot. Niet iedereen zal zich zulke ervaringen herinneren, waarschijnlijk alleen diegene, bij wie het religieuze bewustzijn vroeg ontlook. En toch zijn we allemaal door zo’n nevelachtige periode van onze religieuze ontwikkeling heengegaan, waar de ziel door gevoelens bewogen werd. Een gevoel waarvoor het verstand geen passende begrippen kan vormen. Dezelfde gebeurtenis vind je op het grote toneel van de geschiedenis van oude volken, waarvan de gedenktekens nog steeds getuigen van deze vroegere bewustzijnsfeiten. En je vindt nu nog complete volken die zich in deze nevelige religieuze episode bevinden. Sfinxen en piramides zijn versteende resten van zulke bewustzijnsfeiten, zoals u en ik ze vroeger in de kinderjaren hebben gehad. De schriftloze volken hebben nu eenmaal een zekere naïviteit, tastend naar God, steeds in verleiding gebracht om met hun reagerende verstand datgene uit te drukken (in mythe en ritueel), wat hun eerst eens in de vorm van rechtstreeks gevoel gegeven werd. Waar de taal nog een te grof stuk gereedschap is voor een verfijndere uitdrukking wordt geprobeerd uit steen te vormen wat de taal nog niet tot kan uitdrukken. Dit vage, geheimenisvolle, bovenmenselijke iets, nog voordat het hard geworden is en zich verstevigd heeft tot ‘godheid’, wil ik numen (het goddelijke) noemen. Wat het is, dat weet de schriftloze mens niet. ‘Het is niet mezelf. Wat is het dan ? Misschien iets van buiten?’ Dus nemen ze dat ding van buiten, wat hun wonderbaarlijk toeschijnt, misschien een reptiel, een dier, een vogel of een insect. Of een gedeelte van de natuur, de wind, de bliksem, de zon, de maan, een planeet of een ster. Zo objectiveert zijn gevoel zich in en aan deze uiterlijkheden.’ [Theodore Parker (1810-1860) was een Amerikaans unitarisch theoloog en predikant in Boston. Hij was beïnvloed door De Wette. Parker erkende geen bovennatuurlijke openbaring en ging geheel uit van de intuïtieve ervaringen van het menselijke gemoed. Parker heeft, net zoals de quakers, zich beijvert voor de afschaffing van de slavernij.]

Geen berichten

FREE MESSAGE BOARD Hosting by setBB. Create your Free FREE BULLETIN BOARD Hosting now!
Free CHAT and FORUM Hosting Features - FREE PHPBB HOSTING Directory Listing - FREE FORUM HOSTING Terms of Service - Free ONLINE COMMUNITY Hosting Privacy - JAPANESE FASHION ACCESSORIES